PALMITUTA MIKHUYMAN TIKRAYKUNA

SHINAHOTA  MUNISIPIYU

“INDATROP”

“palmitup sunqunta jallch’aspa”

Qillqaq:     Juan Carlos Calani Villca

Qallariy

Kay mikhuy  tikrana jatun wasi tarikuspa kan kay Shinahotapi, sutin kachkan INDATROP  ñisqa. Kay  jatun wasi  palmitukunata sumaqmanta ñanparichispa kachkan, kay mikhuyta  sumaqmanta jiru latakunapi  jallch’aspa  kan, maypichus kawsayninta tunpawan  yapaspa, ajinallamantataq  may sumaq misk’i mikhuyta ruwaspa, maytaqcha runakuna  mikhunanpaq.

Astawanpis kay mikhuy tikraq wasiqa wak puquykunawanpis llamk’arispallataq kan, mana juk laya puquyllawanchu, may puquykunachus chay jallp’akunapi tiyan chaykunawan.

Palmituta riqsirispa

Palmitu yuraqa tembe ñisqa mujumanta lluqsimun. Chay timbiqa tukuy q’uñi llaqtapi puqun. Timbi Palmiraqa iskay chunka thatkitajina jatunman wiñan. Wakin khichkayuq  puqunku, uywakunata suwa uywakunata manchachinapaq, wakintaq mana khichkayuq puqunku.

Wak  sach’akunamantawan ruwasqa palmitu mikhuy

Kay palmitu mikhuyqa jiru latakunapi jallch’asqaman chayan.

Kay palmitu tarikuspa kan wak palmerakunamantawan, runa mikhunanpaqjina kachkan chay Pijuayo, Pejibaye, Tembe. Chay palmitu mikhuyqa sach’anta k’utuspa, astawanpis qaranta urquspa, chay sunqunta tarinakama,  maypichuq may sumaq llusk’ita tarikun.

indatrop llamk’iaynin qhawarisqan

Kay palmitu mikhuyta ruwananpaq kay INDATROP kaqa may sumaqmanta kaykunata qhawarispa llamk’arin.

·         llimphu: kay palmitupta jallch’achkaspaqa  llimphun may sumaq lluraq, wirajina, kanan tiyan, kay sach’anmanta urqusqajina.

·         q’apaynin: kay palmitu jiru latapi jallch’asqaqa q’apaynin may sumaq kanan tiyan, mikhuykunapaqjina.

·         phasayaynin: kay mikhuyqa manataq ancha chuqru nitaq ancha pañu, phasa kanan tiyan.

·         jatuchachiq: kay palmitup khuchuynin chhika jatuchachiq kikisitun kanan tiyan.

·         Misk’i yakukuna: kay yaku kay mikhuyta jallch’anapaq kanan tiyan may sumaq yuraq, yakujina llimphitu.

Químicos

Kay jiru lataspi jallch’asqa palmitukuna mikhuypata kan yaku kachi k’allkukuna, chantapis kay PH ñisqawan ima, mana ni ima khurus kay mikhuypi wiñanakupaq.

Kallpaynin

Kay palmituppata tiyapun may sumaq kallpaynin, kan chay fibras chantapis  hierro, calcio ñisqawan ima.

Mikhuynin 

Kay misk’i palmitu mikhukuspa kan ensaladas, chantapis khatichispa  aychakunawan ima sumaq misk’i.

Palmitukuna chantapis Insumos ñisqakuna ima

·         palmitu

Kay palmeras chayri palmito k’aspikunata Shinahota chakra llamk’aqkunamanta apakamuspa kan.

·         Insumos

Chay salmuera yaku chantapis cloro comercial kaqkuna apaykachakunku.

·         yaku: kay yaku apaykachakun mayllanapaq palmitukunata, chantapis kay mikhuy tikrana wasita may sumaq llimphuta apaykachanapaq.

·         yakuwan kachiwan: kay salmuerawan junt’achisqa kachiwan kallkukunawan chantapis ácido ascórbicowan ruwakuspa kanan tiyan.

·         wayra tantasqa: kay apaykachakuspa kan kay jiru latakunapi, llimphuchanapaq, mana ni ima ch’ichichay kananpaq.

Ruway thatkiykuna

Kay palmitukuna jap’ikuspa kan kay jatun tikrana mikhuy wasi indatrop nisqapi. Chaymanta mayllakuspa kan yakuwan, may sumaq llimphu kananpaq.

Chaymanta palmitukunata  t’impuchikuspa kan yakupi may sumaq pañu kananpaq.

Kay palmitukuna yaykuspa kan kay máquinas rebanadoras nisqaman, maypichus k’utuspa kan  palmitukunata  juk chhika jatuchachiqpi. Kay  piezas kutuqkuna  allinyachispa kan may sumaq jallch’anapaq kay palmitukunata. Ajinamanta, churakuspa kan kay líquido de gobierno ñisqata.

Chaymanta yaykuspa kan exhaustación ñisqaman, jallch’asqa mikhuy kananpaq. Ajinamanta  yaykuspallataq  kan kay  sellado ñisqaman.

Chaymanta may sumaq  junt’achisqaña  yayakuspa kan chayachiyman, imaptinchus kaypi tukuy khurukunata wañuchispa kanchik. Chaymanta, sutikunanta churakuspa kan,  ajinamanta jallch’ay tukukun. 

Kay thatkiykunata sumaqta qhawarina

 ñampaqta  palmituta jap’ispa kana.

Kay llamk’aypi ruwakuspa kan kay yupaykuna palmitumanta, ajinallamantataq  qhawarikuspa kan qhuqayay palmitukunapta.

  llasan.

Kay palmitukunap llasanta qhawakuspa kan kay básculas automáticas ñisqapi, yachanapaq machkhachus yaykumuspa  kan chayta.

  llimphuchaynin.

Kay ruwaypi pichakuspa kan ch’ichikunata, kanmanjina t’urukunata, rumita, khurukunata ima.

  chikllaynin.

Kay llamk’aypi chikllakuspa kan  qhawarispa  may sumaq kusachuq kachkan palmitukuna chayta.

  Escaldado.

Kay llamk’aypi palmitukuna chayachikuspa kan latata yakupi, kay ruwakuspa kan may sumaq jasha qaranta tikpanapaq.

  tikpaynin.

Kay llamk’aypi tikpakuspa kan qaranta palmitupta, sunqunkama chayanakama.

  kutuynin.

Kay sunqun palmitupta  khuchukuspa kan chhika chhikanpi.

  junt’achiynin.

Ruwakuspa kan sumaqta junt’achinapaq, khuchusqa palmitukunata kay latakunapi.

  salmuerawan junt’achiynin.

Kay llamk’ay ruwakuspa kan dosificador de salmuera ñisqapi, maypichus yaykuspa kan kachi, yaku kallkukuna  chantapis  ácido ascórbico ima, chaymanta q’uñichikuspa kanan tiyan, llimphuchanapaq  kay kurukunata.

  Exhaustación.

Ruwakuspa  kan kay  exhausterpi,  maypichus atatayaspa kan kay jiru latakuna  mana ni ima kuru  kananpaq.

·         wichkaynin.

Kay jiru latakuna wichq’akuspa kay may sumaq ñampariywan, chaymanta apakun chayachikuq.

·         Esterilización.

Kay ruway apakuspa kan esterilizador de autoclave eléctrico ñisqawan, maypichus khurukunata wañuchikuspa kan, may sumaq misk’i mikhuy kananpaq.

·         chiriyachiy.

Kaypi chiriyachikuspa kan  chay q’uñichisqa chayri chayachisqa palmitukunata.

·         sutichaynin.

Kay ruwaypi ruwakuspa kan sutikunanta  churay.

·         jillp’uy.

May tukuspaña  kay palmitukunata  churakuspa kan  kajakunapi.

·         jallch’aynin.

Kay palmitukunata jallch’akuspa kan juk sumaq  wasi chakipi.

Q’upata wikch’uynin

Kay  puquy tikrana jatun wasi INDATROP  sutiyuq chay llamk’ayninpi achkha q’upata ruwan. Jinapis tukuy chay q’upakunantaqa juk jallp’an karupi chaypaqpuni tiyan chayman wikch’unku. Ajinamanta mana Shinahota llaqta runakunaman asnamunanpaq ima.