SANTIYA PUQUYMANTA UPYANA WINU RUWAYKUNA

Qillqaq: Jhori Villarroel Garcia

Ñawpa watakunamantapacha kay Omereque jap’iypi santiyata sumaqta puquchinku, sumaq riqsisqa kay “valles calisdos” ñisqawan kachkan, maychus kay ayllupi sumaqta puqurichiku tukuy ima puquyta.

Maychus kay santiyata churanku kay killakunapaq, septiembre tukuynipaq, chaymanta kay ayamarq’ay killa qallariyninkaman awantan.

Chay santiya puquyta riqsichinapaq chay jiriya ruwakun, maychus kay ayamarq’ay killapi, sapa wata. Chay kutipaqtaq tukuy santiya puquchiqkuna wakichikunku, tukuy ima puquyninkuta riqsichinankupaq.

Chay upyana winuta ruwanapaqqa ñawpaqta kay santiya puquptin partiytawan kay aychanta makillankuwan sumaqta q’apirpanku.

Chaymantataq, sumaqta q’apiytawantaq, chay aychanqa yakuman tukupuptin, jinaña kaptinqa, puñukunaman churanku, chaypi puquchinku.

P’uñumanqa mana sumaqta junt’aykuchinachu, puchurina, chaypi samay (oxigeno) puqusqanmanjina tantakun.

Chay winu p’uñukunataqa maychus mana inti chayananman chaypi jap’ina, ch’aki, laqha chhiqan kanan tiyan.

Chay santiya winu ruway yakumanqa mana churankuchu ni machkhata puquchiqkunata, chay winuqa puqukun chay misk’ichaynin kapun, chayllawan, may sumaqta puqun.

Wakin runakuna ñinku sumaqta tapaykuytawan jallp’a ukhuman p’ampaykunata, chaypi puquq may sumaq kasqanta ñinku.

Chay jallp’a ukhupi puqunan tiyan juk killa junt’ata, pisikaspa, mana chayqa juk machka p’unchaytawan kachinalla.

Chaymanta urqhumuytawan ch’uwachina, chay sankhunta uranpi saqipuna, ch’uwitallanta urqhukun.

Chaymanta kay santiyamanta ruwakullantaq kay mermelada, misk’i allpi, chaykuna ima.

Chaymanta santiya karqanjina sumaqta wakirichillankutaq, kay santiya allpiyakuwan chanta sinyaniwan chaqruykuytawan sumaqta upyarinku, jinataq apallankutaq sumaq wakisqata kay jiriya raymiman.

Jinallamantataq chay santiyap allpi yakuntaqa chaqrullankutaq kay cervezawan ima, may sumaqta wakirichunku upyanankupaq.